Danh sách 8 ngành nghề độc hại bạn cần lưu ý khi chọn việc

by Thảo Quỳnh MCO | 27/02/2026 | Lượt xem: 12

8 ngành nghề độc hại tiềm ẩn rủi ro về sức khỏe và an toàn lao động. Trong bối cảnh thị trường việc làm mở rộng, không ít người quan tâm đến mức thu nhập. Hiểu rõ đặc thù từng lĩnh vực giúp người lao động chủ động bảo vệ bản thân và cân nhắc kỹ lưỡng trước khi lựa chọn.

Thế nào là ngành nghề độc hại và nguy hiểm?

Theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, công việc nặng nhọc, độc hại có yếu tố ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người lao động. Bởi tiếp xúc thường xuyên với môi trường vượt ngưỡng an toàn cho phép.

Các yếu tố gây hại thường được phân loại thành:

Hóa chất: Dung môi, kim loại nặng, khí độc.
Vật lý: Tiếng ồn lớn, rung lắc mạnh, nhiệt độ cao hoặc thấp bất thường.
Sinh học: Các loại vi sinh vật như vi khuẩn, virus và nấm.
Áp lực tâm lý/sức khỏe mạnh: Làm việc cường độ cao tại môi trường căng thẳng kéo dài.

Theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), mỗi năm có khoảng 2,9 triệu ca tử vong toàn cầu liên quan đến tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Con số cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề an toàn.

Công việc nặng nhọc, độc hại có yếu tố ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người lao động

Chi tiết 8 ngành nghề độc hại tại Việt Nam

Mỗi nhóm dưới đây đều có đặc thù môi trường riêng, cần trang bị bảo hộ và kiểm soát an toàn nghiêm ngặt.

Công nhân khai thác khoáng sản

Đây là một trong những lĩnh vực có tỷ lệ tai nạn lao động cao bởi:

Làm việc dưới hầm mỏ thiếu ánh sáng và không khí lưu thông hạn chế.
Nguy cơ mắc bệnh bụi phổi silic và tai nạn sập hầm.
Điều kiện làm việc khắc nghiệt, độ ẩm và nhiệt độ thay đổi thất thường.

Theo thống kê ngành than – khoáng sản, công nhân mắc bệnh phổi chiếm tỷ lệ cao trong nhóm lao động khai thác mỏ lâu năm.

Ngành xây dựng

Lĩnh vực xây dựng gắn liền với môi trường ngoài trời và cường độ lao động cao.

Thường xuyên tiếp xúc với xi măng, bụi công trình.
Tình huống mất an toàn khi thi công hoặc làm việc trên cao.
Áp lực tiến độ dự án kéo dài.

Khảo sát của Bộ Xây dựng cho biết, phần lớn sự cố lao động trong ngành do ngã giàn giáo và rơi từ trên cao.

Công nghiệp hóa chất

Những người làm việc trong dây chuyền sản xuất hóa chất phải đối mặt với các nguy cơ tiềm ẩn về lâu dài.

Tiếp xúc với dung môi và chất tẩy rửa mạnh.
Ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp, tổn thương da và gây biến đổi gen khi không bảo hộ đúng cách.
Cần chấp hành nghiêm túc các nguyên tắc đảm bảo an toàn.

Việc không tuân thủ quy định có thể dẫn đến nhiễm độc cấp tính hoặc mãn tính.

Luyện kim và cơ khí nặng

Đây là môi trường đòi hỏi thể lực và sự tập trung cao độ, bởi làm việc với kim loại nóng chảy cùng máy móc hạng nặng chưa bao giờ là công việc dễ dàng.

Làm việc ở môi trường nhiệt độ cao trong thời gian dài.
Nguy cơ bị bỏng nhiệt và các tai nạn va đập từ máy móc công nghiệp.
Tiếng ồn vượt ngưỡng an toàn.

Theo tiêu chuẩn an toàn lao động Việt Nam, môi trường có tiếng ồn trên 85 dB kéo dài có thể gây suy giảm thính lực.

Nghề luyện kim làm việc với kim loại nóng chảy cùng máy móc hạng nặng

Xử lý chất thải y tế

Nhóm nghề này âm thầm bảo vệ cộng đồng nhưng lại chứa đựng nhiều rủi ro sinh học cho người thực hiện.

Tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh, máu, dịch tiết và các vật sắc nhọn có nguy cơ lây nhiễm cao.
Tiếp xúc với rác thải y tế chứa mầm bệnh.
Áp lực tâm lý do tính chất công việc nhạy cảm.
Luôn đảm bảo có thiết bị bảo hộ cá nhân đầy đủ.

Bộ Y tế nhận định, chất thải y tế không được xử lý đúng quy trình dễ lây lan vi sinh vật nguy hiểm ra cộng đồng.

Ngành sơn

Mùi sơn không chỉ gây khó chịu mà còn chứa các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) cực kỳ độc hại. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng tiềm ẩn rủi ro lâu dài.

Hít phải mùi sơn và dung môi trong thời gian dài.
Gây kích ứng da, mắt, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và khả năng sinh sản.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng dung môi hữu cơ bay hơi (VOC) trong sơn có thể ảnh hưởng đến thần kinh khi tiếp xúc kéo dài. Yêu cầu nơi làm việc phải có hệ thống thông gió đạt chuẩn và mặt nạ phòng độc chuyên dụng.

Nghề hàn xì

Trong cơ khí và xây dựng, người thợ hàn phải đối mặt với những tác nhân gây hại ngay trước mắt.

Tiếp xúc trực tiếp với tia lửa điện, tia UV và khói bụi kim loại chứa chì, cadmium.
Nguy cơ ảnh hưởng thị lực nếu không đeo kính chuyên dụng.

Khói hàn chứa các hạt kim loại siêu nhỏ có thể gây viêm phổi nghề nghiệp nếu hít phải lâu dài. Hơn nữa, luôn phải sử dụng kính hàn điện tử và đồ bảo hộ chuyên dụng để ngăn chặn tia bức xạ.

Công nghệ xử lý rác công nghiệp

Rác thải công nghiệp là hỗn hợp của nhiều loại tạp chất chưa qua xử lý, tạo ra môi trường làm việc ô nhiễm. Công việc thường xuyên tiếp xúc với vi khuẩn, virus và chất thải chưa qua xử lý. Từ đó dẫn đến nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, bệnh ngoài da và nhiễm độc khí thải. Những năm gần đây, báo cáo môi trường quốc gia chỉ ra các bãi rác công nghiệp phát sinh khí độc như methane và hydrogen sulfide khi không kiểm soát tốt.

Xử lý rác thải thường xuyên tiếp xúc với vi khuẩn, virus và chất thải chưa qua xử lý

Những quyền lợi dành cho người làm nghề độc hại

Để bù đắp những tổn hại về sức khỏe, Nhà nước quy định các chế độ đãi ngộ cho lao động trong nhóm kể trên nhằm đảm bảo tính công bằng.

Chế độ phụ cấp: Căn cứ theo Thông tư 11/2020/TT-BLĐTBXH, mức phụ cấp độc hại được chia theo các hệ số từ 0.1 - 0.4. Được tính trên mức lương cơ sở, tùy theo mức độ nguy hiểm của môi trường.
Thời giờ làm việc: Lao động làm việc trong điều kiện nặng nhọc, độc hại được rút ngắn thời gian làm việc. Thời gian làm việc kéo dài từ 6h - 7h/ngày nhưng vẫn hưởng đủ lương như 8h.
Bồi dưỡng bằng hiện vật: Doanh nghiệp bắt buộc phải cung cấp đường, sữa, thực phẩm bổ sung có tác dụng thải độc tại chỗ cho công nhân. Chế độ bồi dưỡng được tính theo định mức ngày công.
Nghỉ phép năm: Số ngày nghỉ phép hằng năm của những nghề trên nhiều hơn lao động bình thường, dao động từ 14 đến 16 ngày/năm.

Doanh nghiệp có chế độ bồi dưỡng được tính theo định mức ngày công cho người lao động nhóm này

Giải pháp bảo vệ sức khỏe cho người lao động trong nhóm ngành này

Bên cạnh các quyền lợi về pháp lý, bản thân người lao động và chủ sử dụng lao động cần thực hiện các biện pháp nhằm hạn chế tối đa rủi ro.

Trang bị bảo hộ lao động chuẩn quy định

Sử dụng khẩu trang hoạt tính, mặt nạ lọc độc, quần áo chống nhiệt và kính bảo hộ không được làm qua loa. Các thiết bị này phải đạt tiêu chuẩn chất lượng và được kiểm tra thay thế thường xuyên để duy trì hiệu quả ngăn chặn tác nhân gây hại.

Tầm soát bệnh nghề nghiệp

Do các bệnh nghề nghiệp thường diễn tiến âm thầm, người lao động cần được khám sức khỏe ít nhất 2 lần/năm. Điều này giúp tầm soát sớm các tổn thương ở cơ quan nội tạng, hệ hô hấp, thính lực. Từ đó có phương án điều trị kịp thời hoặc luân chuyển vị trí công tác phù hợp.

Đào tạo kỹ năng an toàn tại các cơ sở uy tín

Việc học nghề bài bản tại các cơ sở uy tín giúp người lao động nắm vững quy trình vận hành máy móc an toàn. Hiểu biết sâu sắc về các yếu tố nguy hiểm giúp bạn giảm thiểu rủi ro từ sự chủ quan hay thiếu kinh nghiệm, bảo vệ chính mình trong môi trường làm việc khắc nghiệt.

8 ngành nghề độc hại mang lại mức thu nhập và phụ cấp cao nhưng phải đánh đổi về sức khỏe lớn. Lựa chọn dấn thân vào những lĩnh vực kể trên cần chuẩn bị kỹ về kiến thức an toàn và ý thức tự bảo vệ.