Định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT sớm để chọn đúng ngành
Định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT là quá trình giúp các bạn trẻ hiểu rõ bản thân, nhận diện năng lực và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp. Khi hiểu đúng nghề nghiệp từ sớm, học sinh sẽ tiết kiệm thời gian, chi phí học tập và có cơ hội phát triển sự nghiệp.
Thực trạng công tác hướng nghiệp tại Việt Nam
Vai trò của việc chọn nghề đã được nhấn mạnh nhưng thực tế triển khai tại các trường cấp 3 vẫn tồn tại nhiều rào cản.
Chọn nghề theo xu hướng, thiếu căn cứ
Hiện nay, học sinh lựa chọn ngành nghề theo trào lưu, ngành hot, thu nhập cao mà chưa đánh giá đúng năng lực. Áp lực từ gia đình, bạn bè cũng khiến nhiều em đưa ra quyết định vội vàng.
Hệ quả là:
-
Học tập thiếu hứng thú
-
Giảm động lực phấn đấu
-
Dễ bỏ dở giữa chừng
-
Chuyên môn khó phát triển được lâu dài.
Theo thống kê của Bộ Nội vụ, Việt Nam có khoảng 200.000 sinh viên tốt nghiệp/ năm không làm đúng chuyên ngành.
Không tìm hiểu năng lực của bản thân
Phần lớn học sinh chưa được trang bị phương pháp đánh giá bản thân bài bản. Bạn trẻ ít khi được tiếp cận:
- Bài trắc nghiệm tính cách
- Công cụ đánh giá năng lực
- Phân tích sở thích nghề nghiệp
- Trải nghiệm thực tế ngành nghề
Thiếu khả năng tự nhận diện khiến học sinh dễ rơi vào trạng thái mông lung, không xác định được hướng đi rõ ràng cho tương lai.
Công tác định hướng nghề nghiệp còn hạn chế
Ở nhiều trường THPT, hoạt động tư vấn hướng nghiệp vẫn mang tính hình thức. Mọi thứ dừng lại ở việc giới thiệu ngành nghề chung chung, thiếu tính cá nhân hóa.
Những hạn chế thường gặp:
-
Lực lượng giảng dạy phần lớn là kiêm nhiệm, thiếu nền tảng chuyên môn vững vàng
-
Thiếu tài liệu cập nhật theo thị trường lao động
-
Chương trình còn thiếu các hoạt động gắn với thực tiễn.
-
Thời lượng tư vấn còn ít.
Theo khuyến nghị của UNESCO, học sinh phổ thông cần hướng nghiệp tối thiểu 30 - 40 tiết/ năm.
Mọi thứ dừng lại ở việc giới thiệu ngành nghề chung chung dẫn đến thất nghiệp khi ra trường
Vì sao cần thực hiện định hướng nghề nghiệp từ sớm?
Định hướng sớm giúp học sinh:
-
Nhận diện đúng năng lực và hạn chế của bản thân
-
Định hình mục tiêu nghề nghiệp một cách cụ thể
-
Lựa chọn ngành học phù hợp với khả năng cá nhân
-
Chủ động xây dựng lộ trình phát triển lâu dài.
Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đến năm 2030, 65% người lao động sẽ làm những công việc chưa từng tồn tại. Do đó, học sinh phải có tư duy linh hoạt, kỹ năng thực hành và khả năng thích nghi cao. Những điều đó được xây dựng từ quá trình định hướng bài bản khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Gợi ý câu hỏi định hướng nghề cho học sinh THPT
Để tìm ra con đường phù hợp, phụ huynh và học sinh cần chủ động thực hiện bài kiểm tra thông qua các nhóm câu hỏi dưới đây:
Nhóm 1: Khám phá bản thân
Những thắc mắc giúp học sinh nhận diện sở thích, năng lực và tính cách để hiểu rõ mong muốn của bản thân. Cụ thể:
-
Đâu là lĩnh vực mình yêu thích và muốn gắn bó?
-
Mình học tốt nhất ở môn học nào?
-
Bản thân có thế mạnh về giao tiếp, tổ chức hay sáng tạo?
-
Mình phù hợp làm việc độc lập hay theo nhóm?
Từ đó, bạn sẽ hiểu được bản thân thuộc tuýp người hướng nội hay hướng ngoại. Tiếp đó sẽ vạch ra hướng tìm hiểu nghề nghiệp phù hợp.
Nhóm 2: Tìm hiểu về nghề nghiệp
Tìm hiểu rõ ngành học giúp học sinh hiểu rõ yêu cầu và triển vọng ngành nghề trong tương lai:
-
Nghề nghiệp mình quan tâm cần kỹ năng gì?
-
Thu nhập trung bình của ngành ra sao?
-
Cơ hội thăng tiến sau 3 - 5 năm như thế nào?
-
Cần học nâng cao về kiến thức và kỹ năng nào không?
Tìm hiểu rõ ngành học từ người đi trước giúp học sinh hiểu rõ yêu cầu và triển vọng ngành
Nhóm 3: Đánh giá môi trường làm việc
Dựa vào tính cách cũng như mục đích phát triển của bản thân, hãy xác định điều kiện làm việc phù hợp:
-
Bản thân thích môi trường năng động hay ổn định?
-
Bạn có khả năng làm việc trong môi trường áp lực cao không?
-
Nhìn nhận mình muốn làm việc trong văn phòng, nhà máy hay ngoài trời?
Nhóm 4: Xác định mục tiêu nghề nghiệp
Khi đã xác định được nghề nghiệp phù hợp với bản thân, bạn có thể xây dựng lộ trình phát triển rõ ràng. Hãy tự đặt câu hỏi:
-
Mình muốn ở vị trí nào trong 5 năm tới?
-
Mình cần học thêm kỹ năng gì?
-
Mình nên theo con đường đại học hay học nghề?
Nhóm 5: Tự đánh giá và điều chỉnh kế hoạch
Sau khi trải qua thời gian thực tập nghề nghiệp, cập nhật kế hoạch theo trải nghiệm thực tế. Từ đó, hãy đặt câu hỏi về:
-
Sau khi trải nghiệm, bản thân còn phù hợp với nghề này không?
-
Mình cần bổ sung kỹ năng nào?
-
Bản thân có sẵn sàng thay đổi hướng đi nếu cần?
Cập nhật kế hoạch theo trải nghiệm thực tế và điều chỉnh phù hợp
Trong bối cảnh thừa thầy thiếu thợ, học nghề trở thành lựa chọn thông minh nhờ thời gian đào tạo ngắn, tiết kiệm chi phí và tập trung tối đa vào kỹ năng thực hành. Các ngành như sửa chữa ô tô, điện tử, điện lạnh, chăm sóc sắc đẹp… chứng kiến sự bùng nổ về nhu cầu nhân lực chất lượng cao.
Hiện nay, Trường Dạy Nghề Bách Khoa Hà Nội là địa chỉ uy tín trong việc hiện thực hóa giấc mơ nghề nghiệp cho học sinh bởi:
-
Chương trình thực chiến: 80% thời lượng là thực hành trên thiết bị công nghệ hiện đại.
-
Chuyên ngành đa dạng: Trường đào tạo đa dạng nghề nghiệp từ sửa chữa kỹ thuật cao đến thẩm mỹ chuyên sâu.
-
Bằng cấp giá trị: Chứng chỉ được cấp sau khi kết thúc khóa học chính quy, song ngữ với giá trị lưu hành quốc tế.
-
Cam kết đầu ra: Hỗ trợ việc làm 100% nhờ mạng lưới liên kết rộng khắp với các doanh nghiệp lớn.
Định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT giúp các bạn trẻ tránh được những lựa chọn sai lầm. Đồng thời tạo nền tảng vững chắc để phát triển kỹ năng, xây dựng sự nghiệp bền vững.
Xem thêm:
